Shloka 18

The Account of Kāṣṭhīlā (Kāṣṭhīlā-ākhyāna) within the Mohinī Narrative

Devanagari script

एवं ज्ञात्वा मया देवि विक्रियां पापसंभवाम् । निवारितासि वामोरु सखीभावेन सुंदरि ॥ १८ ॥

Transliteration

evaṃ jñātvā mayā devi vikriyāṃ pāpasaṃbhavām | nivāritāsi vāmoru sakhībhāvena suṃdari || 18 ||

Translation

اے دیوی! گناہ سے پیدا ہونے والی اس نقصان دہ بگاڑ کو جان کر، اے حسین وامورو، میں نے دوستی کے بھاؤ سے تمہیں روک دیا ہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having known)

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (करण) एकवचन; Masculine/Feminine (common) Instrumental Singular

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन) एकवचन; Vocative Singular

• विक्रियाम्: the change/alteration
• विक्रियाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विक्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म) एकवचन; Accusative Singular

• पाप-सम्भवाम्: arising from sin
• पाप-सम्भवाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: पापस्य सम्भवः); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; Accusative Singular; विशेषणम् (qualifier)

• निवारिता: restrained/prevented
• निवारिता: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि√वृ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त (past passive participle) स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; PPP agreeing with subject

• असि: you are
• असि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present); मध्यमपुरुष (2nd person) एकवचन; Parasmaipada

• वाम-ऊरु: O fair-thighed one
• वाम-ऊरु: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (वामः ऊरुः यस्याः); स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन; Vocative Singular

• सखी-भावेन: by (the) attitude of friendship
• सखी-भावेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: सख्याः भावः); पुल्लिङ्ग; तृतीया एकवचन; Instrumental Singular

• सुन्दरी: O beautiful one
• सुन्दरी: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन; Vocative Singular

Speaker

Unspecified (a male narrator addressing a देवी/सुंदरी in direct speech within the chapter’s dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames sin (pāpa) as the root of inner distortion (vikriyā) and presents compassionate restraint—correcting another through goodwill—as a dharmic act that prevents further spiritual decline.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While Bhakti is not named here, the verse reflects a bhakti-aligned ethic: protecting a loved one from pāpa through gentle, friendly guidance—an expression of compassion and service that supports a sattvic life conducive to devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse mainly emphasizes sadācāra (right conduct) rather than a specific Vedāṅga; linguistically, it illustrates clear vyākaraṇa usage with participial construction (jñātvā) and a direct-address vocative style (devi, vāmoru, sundari).