Shloka 8

Dialogue of Father and Son (Pitṛputra-saṃvāda) — Mohinī Episode

Devanagari script

अचिरेणाश्रमं दृष्ट्वा वामदेवस्य भूपते । आकाशस्थो महीपालो नमस्कृत्य त्वरान्वितः ॥ ८ ॥

Transliteration

acireṇāśramaṃ dṛṣṭvā vāmadevasya bhūpate | ākāśastho mahīpālo namaskṛtya tvarānvitaḥ || 8 ||

Translation

اے بھوپتے! تھوڑی ہی دیر میں آسمان میں ٹھہرا ہوا زمین کا پالک وام دیو کے آشرم کو دیکھ سکا؛ سجدۂ تعظیم کر کے وہ تیزی سے آگے بڑھا۔

Word by Word

• अचिरेण: in a short time/soon
• अचिरेण: कालाधिकरण (Temporal adjunct)
• Type: Noun
• Root: अचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कालवाचक-तृतीया (instrumental of time)

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव

• वामदेवस्य: of Vāmadeva
• वामदेवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वामदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• भूपते: O king
• भूपते: सम्बोधन (Address/Vocative)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• आकाशस्थः: standing in the sky
• आकाशस्थः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आकाश + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; सप्तमी-तत्पुरुषः (आकाशे स्थितः)

• महीपालः: the ruler of the earth (king)
• महीपालः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: मही + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः पालः)

• नमस्कृत्य: having saluted
• नमस्कृत्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) रूपम्; ‘नमस्करोति’ इत्यस्य क्त्वा-प्रत्ययः

• त्वरा-अन्वितः: endowed with haste
• त्वरा-अन्वितः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वरा + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (त्वरया अन्वितः/त्वरायुक्तः)

Speaker

Suta (narrating to the sages at Naimisharanya)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vamadeva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse highlights dharmic humility: even a powerful king, upon seeing a sage’s āśrama, first offers namaskāra—showing that spiritual authority (ṛṣi-tejas) is honored above worldly power.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though not explicitly naming Viṣṇu-bhakti here, the mood of reverent surrender (namaskāra) and eagerness to seek a saint’s presence reflects the bhakti principle of approaching the holy with humility and promptness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implicitly teaches sadācāra (proper conduct): respectful salutation and correct approach to a guru/ṛṣi’s āśrama—an applied discipline aligned with dharma-śāstra and traditional ritual etiquette.