Shloka 15

The Description of the Glory of Dvādaśī

Devanagari script

एकादशीसमं किंचित्पापनाशं न विद्यते । व्याजेनापि कृता राजन्न दर्शयति भास्करिम् ॥ १५ ॥

Transliteration

ekādaśīsamaṃ kiṃcitpāpanāśaṃ na vidyate | vyājenāpi kṛtā rājanna darśayati bhāskarim || 15 ||

Translation

اے بادشاہ! ایکادشی کے برابر گناہ مٹانے والا کوئی عمل نہیں؛ بہانے سے بھی ادا کی جائے تو بھی یہ گناہ کے پھل کو ظاہر نہیں ہونے دیتی۔

Word by Word

• एकादशी-समम्: equal to Ekādaśī
• एकादशी-समम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादशी + सम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (तुल्यवाचक: 'equal to Ekādaśī'); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• किञ्चित्: anything; something
• किञ्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अनिश्चितवाचक (indefinite), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पाप-नाशम्: sin-destruction; remover of sin
• पाप-नाशम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास ('destruction of sin'); पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; किञ्चित्-विशेष्य (predicate noun)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negative particle)

• विद्यते: exists; is found
• विद्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; भावे प्रयोग (impersonal/existential: 'is found')

• व्याजेन: by a pretext; even as an excuse
• व्याजेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: व्याज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; हेतौ/उपाय (by pretext)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चय (particle: 'even/also')

• कृता: done; observed
• कृता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एकादशी (स्त्री) इति अध्याहृत-विशेषण ('performed/observed')

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negative particle)

• दर्शयति: shows; makes visible
• दर्शयति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative sense: 'causes to see/shows')

• भास्करीम्: the sun (sunlight/day)
• भास्करीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्करी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; भास्करी = सूर्यकन्या/सूर्यप्रभा (here: 'sunlight/daylight' or 'the sun')

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada; addressing the King within the narrative)

Vrata Kalpa

Vrata: Ekādaśī-vrata

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Ekadashi
• Bhaskara (Sun)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It declares Ekādaśī as unsurpassed for pāpa-nāśa (destruction of sins), emphasizing its exceptional purifying power within Dharma and Vishnu-bhakti practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By praising Ekādaśī’s potency even when imperfectly observed, the verse highlights the Lord-centered principle that devotion and vrata connected to Vishnu carry transformative grace beyond mere ritual precision.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implies practical Kalpa (ritual discipline) and vrata-vidhi: the observance of Ekādaśī as a regulated vow, stressing that even partial adherence to the prescribed vrata yields strong dharmic results.