Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti
स्वदेहान्निस्सृतं दृष्ट्वा मलमूत्रादिकिल्बिषम् । उद्वेग मानवा मूर्खाः किं न यांति हि पापिनः ॥ ४७ ॥
svadehānnissṛtaṃ dṛṣṭvā malamūtrādikilbiṣam | udvega mānavā mūrkhāḥ kiṃ na yāṃti hi pāpinaḥ || 47 ||
اپنے جسم سے نکلنے والی گندگی—پاخانہ، پیشاب وغیرہ—دیکھ کر نادان لوگ کراہت کرتے ہیں؛ پھر گناہگار گناہ سے کیوں نہیں گھبراتے؟
Sanatkumara (teaching Narada in a didactic dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: bibhatsa
Secondary Rasa: shanta
It uses bodily disgust as an analogy to teach viveka: if one naturally recoils from physical filth, one should even more strongly recoil from papa (sin), since it stains the mind and blocks dharma and liberation.
By urging aversion to sin, it supports bhakti as a life of inner purity—turning away from actions that contradict devotion and dharmic conduct, which are prerequisites for steady remembrance and worship.
No specific Vedanga (like Vyakarana, Jyotisha, or Kalpa) is taught in this verse; the practical takeaway is ethical discipline—checking harmful impulses and cultivating cleanliness of conduct (ācāra-śuddhi).