Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 10

The Exposition of the Index (Anukramaṇī) of the Śrīmad Bhāgavata

Devanagari script

प्रियव्रतस्य चरितं तद्वंश्यानां च पुण्यदम् । ब्रह्मांडांतर्गतानां च लोकानां वर्णनं ततः ॥ १० ॥

Transliteration

priyavratasya caritaṃ tadvaṃśyānāṃ ca puṇyadam | brahmāṃḍāṃtargatānāṃ ca lokānāṃ varṇanaṃ tataḥ || 10 ||

Translation

پھر پریہ ورت کا چرتر اور اس کی نسل کا پُنیہ بخش بیان؛ اس کے بعد برہمانڈ کے اندر موجود لوکوں کی تفصیل آتی ہے۔

Word by Word

• प्रियव्रतस्य: of Priyavrata
• प्रियव्रतस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रियव्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय-समास (प्रियं व्रतम् यस्य) नाम

• चरितम्: the deeds/story
• चरितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरित (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• तद्-वंश्यानाम्: of his descendants
• तद्-वंश्यानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वंश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य वंश्याः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• पुण्यदम्: bestowing merit
• पुण्यदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्यद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (पुण्यं ददाति इति) विशेषण

• ब्रह्माण्ड-अन्तर्गतानाम्: of those situated within the universe
• ब्रह्माण्ड-अन्तर्गतानाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + अन्तर्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्माण्डस्य अन्तर्गताः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• वर्णनम्: description
• वर्णनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• ततः: thereafter
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

Speaker

Suta (narrator) summarizing the contents in an Anukramanika-style passage

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Priyavrata
• Brahmanda
• Lokas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It signals that hearing the sacred histories of righteous kings like Priyavrata and their line is itself merit-giving (puṇya), and it prepares the reader for a cosmological teaching—how the lokas are arranged within the Brahmāṇḍa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by praising śravaṇa (devotional hearing) of Purāṇic kathā as puṇya-producing, it supports bhakti practice where listening to dharmic narratives and cosmic order strengthens faith and God-centered living.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse points more to Purāṇic cosmology than a specific Vedāṅga; however, the structured ‘description of lokas’ aligns with traditional jyotiṣa-informed cosmography used in calendrical and ritual contexts.