Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 79

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

Devanagari script

द्विरक्तिकं हेम तिलाढकार्द्धं पयसां घटम् । रौप्यस्य माषमेकं च तृप्तिकृन्मिष्टपक्वकम् ॥ ७९ ॥

Transliteration

dviraktikaṃ hema tilāḍhakārddhaṃ payasāṃ ghaṭam | raupyasya māṣamekaṃ ca tṛptikṛnmiṣṭapakvakam || 79 ||

Translation

دو رکتیکا قیمت کا سونا، تل کا آدھا آڈھک، دودھ سے بھرا گھڑا، چاندی کا ایک ماش، اور سیرکن مٹھا پکا ہوا نذرانہ عقیدت سے پیش کرے۔

Word by Word

• द्विरक्तिकम्: two red-dyed (cloth/item)
• द्विरक्तिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + रक्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (adjectival)

• हेम: gold
• हेम: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• तिल: sesame
• तिल: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)

• आढक: āḍhaka-measure
• आढक: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आढक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; माप (measure)

• अर्द्धम्: half
• अर्द्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्द्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; परिमाणवाचक

• तिल-आढक-अर्द्धम्: half an āḍhaka of sesame
• तिल-आढक-अर्द्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + आढक (प्रातिपदिक) + अर्द्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'तिलानाम् आढकस्य अर्द्धम्'

• पयसाम्: of milk
• पयसाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• घटम्: a pot
• घटम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: घट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• रौप्यस्य: of silver
• रौप्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रौप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• माषम्: one māṣa (weight)
• माषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; परिमाणवाचक (a māṣa-weight)

• एकम्: one
• एकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; संख्याविशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तृप्ति-कृत्: satiating
• तृप्ति-कृत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + क्विप् (कृत्प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष कृतान्त: 'तृप्तिं करोति' (one that causes satisfaction)

• मिष्ट-पक्वकम्: a sweet cooked item
• मिष्ट-पक्वकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मिष्ट (प्रातिपदिक) + पक्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मधारय: 'मिष्टं च तत् पक्वकं च'

• तृप्तिकृत्-मिष्टपक्वकम्: a satiating sweet cooked dish
• तृप्तिकृत्-मिष्टपक्वकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्तिकृत् (कृतान्त-प्रातिपदिक) + मिष्टपक्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण-विशेष्यभाव (descriptive compound-like usage)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

This verse emphasizes dharmic dāna (regulated giving): offering sattvic items (sesame, milk, sweets) together with measured valuables (gold, silver) as a means to generate puṇya and support ritual merit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily a dāna prescription, it supports bhakti indirectly by training the giver in humility, purity, and offering-mindedness—qualities that mature into devotional service when gifts are made with reverence to the divine and to dharmic recipients.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied through precise measures and weights (āḍhaka, raktikā, māṣa), showing how correct quantification and orderly offering are part of disciplined Vedic-style practice.