Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 18

The Explanation of the Twelve-Month Caturthī Vrata

Devanagari script

केचिदिच्छंति देवर्षे तद्विधानं वदामि ते । हैमं निर्माय गणपं ताम्रपात्रोपरि स्थितम् ॥ १८ ॥

Transliteration

kecidicchaṃti devarṣe tadvidhānaṃ vadāmi te | haimaṃ nirmāya gaṇapaṃ tāmrapātropari sthitam || 18 ||

Translation

اے دیورشی، بعض لوگ اس کی विधि چاہتے ہیں؛ میں تمہیں اس کا طریقہ بتاتا ہوں۔ سونے کی گنپ کی مورتی بنا کر اسے تانبے کے برتن پر قائم کرے۔

Word by Word

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (some)

• इच्छन्ति: desire
• इच्छन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• देवर्षे: O divine sage
• देवर्षे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• विधानम्: procedure, method
• विधानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वदामि: I tell
• वदामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative), एकवचन; (तुभ्यम्-आदेशरूप)

• हैमम्: golden
• हैमम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हैम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘golden’ (qualifying गणपम्)

• निर्माय: having made
• निर्माय: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: निर्मा (नि+मा, धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (gerund), अव्यय; ‘having fashioned/made’

• गणपम्: Gaṇeśa (image)
• गणपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गणप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; (गणपः = गणपति-प्रतिमा/गणेशः)

• ताम्रपात्रोपरि: upon a copper vessel/plate
• ताम्रपात्रोपरि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ताम्रपात्र (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययत्वेन प्रयोगः (on top of a copper vessel/plate)

• स्थितम्: placed, situated
• स्थितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (गणपम्) विशेषयति

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Dūrvā-Gaṇapati vrata (contextual)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Ganapa (Ganesha)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes vidhi (correct procedure) in worship: devotion is supported by proper ritual placement and materials, indicating reverence and order in sacred acts.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here takes a practical form—devotion expressed through careful preparation of the deity’s form and a respectful installation, showing that love for the divine is enacted through disciplined worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: the verse points to prescribed materials and placement rules (a golden image set upon a copper vessel), reflecting technical ritual know-how.