Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 46

The Exposition of the Pratipadā Vrata for the Twelve Months

Devanagari script

विष्णुना सहितो ब्रह्मा सर्वलोकेश्वरेश्वरः । स्वसायुज्यं प्रदिशति सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ४६ ॥

Transliteration

viṣṇunā sahito brahmā sarvalokeśvareśvaraḥ | svasāyujyaṃ pradiśati sarvasiddhimavāpnuyāt || 46 ||

Translation

وِشنو کے ساتھ برہما—جو تمام لوکوں کے حاکموں کے بھی حاکم ہیں—بھکت کو اپنا سائیوجیہ عطا کرتے ہیں۔ اسے پا کر سالک کامل روحانی کمال (سرو سِدھی) حاصل کرتا ہے۔

Word by Word

• विष्णुना: with Viṣṇu
• विष्णुना: Sahakaraka (सह/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/सहकारक-प्रयोग), एकवचन

• सहितः: accompanied
• सहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ब्रह्मा)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• सर्व-लोक-ईश्वर-ईश्वरः: lord of the lords of all worlds
• सर्व-लोक-ईश्वर-ईश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: सर्वेषां लोकानाम् ईश्वराणां ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष, बहुपद)

• स्व-सायुज्यम्: his own union (with the deity)
• स्व-सायुज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• प्रदिशति: grants
• प्रदिशति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दिश् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सर्व-सिद्धिम्: all success / all attainments
• सर्व-सिद्धिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः: सर्वा सिद्धिः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)

• अवाप्नुयात्: may attain / should obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Suta (narrative summary voice in the Anukramanika-style section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu
• Brahma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents sāyujya (union with the Lord) as the highest fruit, declaring that when the supreme divine authority grants this state, all spiritual accomplishment (sarva-siddhi) is fulfilled.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By centering the result on Viṣṇu’s presence and grace, it implies that liberation is not merely self-achieved austerity but a bestowed culmination—consistent with Viṣṇu-bhakti where the Lord grants the final attainment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; it functions as a phala-śruti style statement emphasizing the end-goal (mokṣa/siddhi) rather than ritual grammar (Vyākaraṇa) or calendrics (Jyotiṣa).