HomeMatsya PuranaAdh. 118Shloka 48
Previous Verse
Next Verse

Matsya Purana — Description of Atri’s Hermitage: Sacred Grove Planning, Shloka 48

गोक्ष्वेडकांस्तथा कुम्भान् धार्तराष्ट्राञ्शुकान्बकान् घातुकांश्चक्रवाकांश्च कटुकान्टिट्टिभान् भटान् //

gokṣveḍakāṃstathā kumbhān dhārtarāṣṭrāñśukānbakān ghātukāṃścakravākāṃśca kaṭukānṭiṭṭibhān bhaṭān //

اسی طرح گوکشویڈک، کُمبھ، دھارتراشٹر، شُک (طوطے) اور بَک (بگلے)؛ گھاتُک اور چکروَاک؛ نیز کٹُک، ٹِٹّبھ اور بھَٹ نامی پرندوں کو بھی پہچانے۔

गोक्ष्वेडकान् (gokṣveḍakān)a named class/group (likely a bird/creature-category used in lists)
गोक्ष्वेडकान् (gokṣveḍakān):
तथा (tathā)likewise
तथा (tathā):
कुम्भान् (kumbhān)‘kumbha’ group / pot-jar class (a named category)
कुम्भान् (kumbhān):
धार्तराष्ट्रान् (dhārtarāṣṭrān)‘dhārtarāṣṭra’ group (a named category)
धार्तराष्ट्रान् (dhārtarāṣṭrān):
शुकान् (śukān)parrots
शुकान् (śukān):
बकान् (bakān)cranes/herons
बकान् (bakān):
घातुकान् (ghātukān)‘ghātuka’ group (a named category
घातुकान् (ghātukān):
चक्रवाकान् (cakravākān)cakravāka birds (ruddy goose)
चक्रवाकान् (cakravākān):
च (ca)and
च (ca):
कटुकान् (kaṭukān)‘kaṭuka’ group (a named category
कटुकान् (kaṭukān):
टिट्टिभान् (ṭiṭṭibhān)ṭiṭṭibha birds (lapwing/shore-bird)
टिट्टिभान् (ṭiṭṭibhān):
भटान् (bhaṭān)‘bhaṭa’ group (lit. soldiers/warriors
भटान् (bhaṭān):
Lord Matsya (Vishnu) instructing Vaivasvata Manu (contextual attribution typical for this stream of instruction in Matsya Purana)
CakravākaŚukaBakaṬiṭṭibha
Matsya Purana listsIconography taxonomyRitual classificationVastuvidya contextPuranic terminology

FAQs

This verse is not about Pralaya; it is a catalog-style enumeration of named categories (including birds), more consistent with descriptive/ritual or iconographic classification rather than cosmology.

Indirectly: such enumerations function as reference-lists used by learned specialists (priests, planners, artisans) in correct observance—supporting a king’s duty to maintain orderly ritual practice and patronize proper temple/ritual standards.

The verse reads like a technical list of types/groups (including specific birds like cakravāka, śuka, baka, ṭiṭṭibha) that can serve as standardized categories for ritual description or iconographic/auspicious-inauspicious taxonomies used in temple and ceremonial manuals.