Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 53Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas

कन्ये द्वे दश पुत्रांश्च सम्राट्कुक्षी च ते उभे ।

तयोर्वै भ्रातरः शूराः प्रजापतिसमा दश ॥

kanye dve daśa putrāṃś ca samrāṭkukṣī ca te ubhe |

tayor vai bhrātaraḥ śūrāḥ prajāpatisamā daśa ||

دو بیٹیاں—سمرات اور کُکشی—اور دس بیٹے تھے۔ ان کے بھائی بھی پرجاپتیوں کے مانند جلال و عظمت والے دس بہادر تھے۔

kanyetwo daughters
kanye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative/Dual (प्रथमा-द्विवचन)
dvetwo
dve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक/संख्या)
FormFeminine/Neuter, Nominative/Accusative Dual (प्रथमा/द्वितीया-द्विवचन); numeral qualifying kanye
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśan (प्रातिपदिक/संख्या)
FormNumeral (संख्यावाचक), used adjectivally
putrānsons
putrān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd—द्वितीया), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
samrāṭ-kukṣīSamrāṭ and Kukṣi
samrāṭ-kukṣī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsamrāṭ (प्रातिपदिक) + kukṣi (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative Dual (प्रथमा-द्विवचन); द्वन्द्व: two names 'Samrāṭ' and 'Kukṣi' (as daughters)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
tethose (two)
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormFeminine, Nominative Dual (प्रथमा-द्विवचन); pronoun referring to the two
ubheboth
ubhe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootubha (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative Dual (प्रथमा-द्विवचन); agreeing with te/kanye
tayoḥof those two
tayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormGenitive (6th—षष्ठी), Dual (द्विवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
bhrātaraḥbrothers
bhrātaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Plural (बहुवचन)
śūrāḥvaliant
śūrāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśūra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Plural (बहुवचन); qualifying bhrātaraḥ
prajāpati-samāḥequal to Prajāpati
prajāpati-samāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprajāpati (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Plural (बहुवचन); 'equal to Prajāpati'
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśan (प्रातिपदिक/संख्या)
FormNumeral (संख्यावाचक), used predicatively with bhrātaraḥ
Narrative section (genealogical listing)
GenealogyPrajapatisRoyal progeny

FAQs

The text frames exemplary progeny as a measure of dharmic success: valor and generative capacity (Prajāpati-like) are ideals of rulership and household continuity.

Vaṃśa/Vaṃśānucarita: enumeration of descendants and their status.

Calling them ‘Prajāpati-like’ suggests archetypal roles: each descendant embodies a facet of ordering/creating within the cosmic-social fabric.