Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Adhyaya 30Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

सर्वेषामेव वर्णानां बान्धवो नृपतिर्यतः ।

एतास्ते कथिता वत्स ! नित्यनैमित्तकास्तथा ॥

sarveṣām eva varṇānāṃ bāndhavo nṛpatir yataḥ | etās te kathitā vatsa! nityanaimittakās tathā ||

کیونکہ بادشاہ حقیقت میں تمام ورنوں کا رشتہ دار ہے۔ پس اے عزیز بچے، یہ اعمال تمہیں نِتیہ اور نَیمِتِک (لازمی اور موقعہ سے وابستہ) فرائضِ دھرم کے طور پر سمجھائے گئے ہیں۔

सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive/Relation)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; वर्णानाम्-विशेषण
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
वर्णानाम्of the social classes (varṇas)
वर्णानाम्:
सम्बन्ध (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन
बान्धवःkinsman/guardian
बान्धवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
नृपतिःthe king
नृपतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; बान्धवः इति विशेष्य-समनाधिकरण
यतःsince/because
यतः:
हेतु (Cause)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal indeclinable: 'because/since')
एताःthese (things)
एताः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन; (क्रियाः/विधयः) इति अनुक्त-विशेष्य
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (to you)
कथिताःhave been told
कथिताः:
क्रिया (Predicative/Verbal)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; एताः इति सह समन्वय; कर्मणि-प्रयोगार्थः (said/told)
वत्सdear child
वत्स:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
नित्य-नैमित्तकाःregular and occasional (rites)
नित्य-नैमित्तकाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + नैमित्तक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (नित्याश्च नैमित्तकाश्च) — qualifying एताः
तथाthus/also
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकार-अव्यय (adverb: 'thus/so/also')
Madālasā instructing (within Alarka-anuśāsana frame)

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaRāja-dharmaSocial obligationŚrāddha classification

FAQs

Governance is framed as familial responsibility: the king’s role is protective and substitutive, ensuring dharmic continuity for all subjects, including ritual obligations that maintain social and ancestral order.

Not a direct pañcalakṣaṇa unit; it is prescriptive dharma instruction embedded in the Purāṇic narrative framework.

The ‘king as kinsman’ points to an integral view of society: the individual’s ritual debt (ṛṇa) is upheld by the collective dharmic structure when private capacity is absent.