Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Adhyaya 12The Son Describes the Narakas: Mahāraurava, Tamas, Nikṛntana, Apratiṣṭha, Asipatravana, and Taptakumbha

भ्राम्यन्ते मानवाः रक्तमुदिगरन्तः पुनः पुनः ।

अस्त्रैर्मुखविनिष्क्रान्तैः नेत्रैरश्रुविलम्बिभिः ॥

bhrāmyante mānavāḥ raktam udigarantaḥ punaḥ punaḥ /

astrair mukha-viniṣkrāntaiḥ netrair aśru-vilambibhiḥ

لوگ بار بار خون کی قے کرتے ہوئے گھومتے رہتے ہیں—ان کے منہ سے ہتھیار نکلتے ہیں، اور ان کی آنکھیں آنسوؤں کے بہاؤ سے نیچے لٹکی ہوئی بہتی رہتی ہیں۔

bhrāmyantethey whirl about
bhrāmyante:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhram (भ्रम् धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (they spin/wander)
mānavāḥmen; humans
mānavāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (masc. nominative plural)
raktamblood
raktam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrakta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (neut. accusative singular)
udigarantaḥvomiting out
udigarantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootudi-√gṝ (गॄ/गिर् धातु) + udigirat (शतृ/कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तरि (present active participle: vomiting/spitting out)
punaḥagain
punaḥ:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
punaḥagain
punaḥ:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय; पुनः पुनः = repeatedly (again and again)
astraiḥwith weapons
astraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (neut. instrumental plural)
mukhamouth
mukha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (as first member in compound)
viniṣkrāntaiḥthat have come out
viniṣkrāntaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviniḥ-√kram (क्रम् धातु) + viniṣkrānta (क्त/कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; ‘अस्त्रैः’ इति विशेषण (with weapons that have come out)
netraiḥwith eyes
netraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (neut. instrumental plural)
aśrutears
aśru:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootaśru (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (first member in compound)
vilambibhiḥwith tears hanging down
vilambibhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvilambin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत् ‘अश्रुविलम्बिन्’ (instrumental plural: with eyes that are tear-hanging)
Narrator (frame-speakers not determinable from excerpt alone)

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Yama (implicit)
Graphic naraka imageryKarmic sufferingDeterrence from pāpa

FAQs

The violent imagery functions as moral pedagogy: harmful speech and harmful deeds rebound upon the doer. The ‘weapons from the mouth’ especially warns against destructive use of speech (vāg-doṣa).

Ancillary dharma instruction through karmaphala depiction, embedded within cosmographic narration of narakas.

Weapons issuing from the mouth can symbolize words turned into instruments of harm; tears suggest the delayed awakening of remorse. The revolving motion indicates bondage to repetitive mental patterns until purification occurs.