Shloka 7
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
Devanagari script
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् | समाहूयाब्रवीद् भद्रे का त्वं कि च चिकीर्षसि,वह एक वस्त्र धारण किये थी एवं अनाथा-सी जान पड़ती थी। ऐसे दिव्य रूपवाली तरुणीको उस अवस्थामें देखकर रानीने उसे अपने पास बुलाया और पूछा--“भद्रे! तुम कौन हो और क्या करना चाहती हो?”
Translation
اسے اس طرح کے دلکش روپ میں، ایک ہی لباس پہنے اور بے سہارا سی دیکھ کر ملکہ نے اسے بلایا اور کہا—“اے بھدرے! تو کون ہے، اور کیا کرنا چاہتی ہے؟”
Word by Word
साshe (that woman/queen)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
समीक्ष्यhaving seen/observed
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तथा-रूपाम्of such a form/so beautiful-looking
तथा-रूपाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतथारूप (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अनाथाम्helpless, without protector
अनाथाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
एक-वाससम्wearing a single garment
एक-वाससम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकवासस् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
समाहूयhaving called (her) near/summoned
समाहूय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
भद्रेO good lady!
भद्रे:
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
काwho?
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
किम्what?
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
चिकीर्षसिdo you wish/intend to do?
चिकीर्षसि:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (लट्), 2nd, Singular, Parasmaipada, Desiderative (सन्) stem: चिकीर्ष-
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes