Shloka 6
Ballava (Bhīma) Seeks Employment as Royal Cook in Virāṭa’s Court
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत पाण्डवप्रवेशपर्वमें दुगस्तोत्रविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ,नतु द्विजो5यं भविता नरोत्तम: पति: पृथिव्या इति मे मनोगतम् । न चास्य दासो न रथो न कुण्जर: समीपतो भ्राजति चायमिन्द्रवत् इनका वेश तो ब्राह्मणका-सा है, किंतु ये ब्राह्मण नहीं हो सकते। ये नरश्रेष्ठ तो कहींके भूपति ही होंगे; ऐसा विचार मेरे मनमें उठ रहा है। परंतु इनके साथ दास, रथ और हाथी- घोड़े आदि कुछ भी नहीं हैं। फिर भी ये निकटसे इन्द्रके समान सुशोभित हो रहे हैं
na tu dvijo 'yaṁ bhavitā narottamaḥ patiḥ pṛthivyā iti me manogatam | na cāsya dāso na ratho na kuñjaraḥ samīpato bhrājati cāyam indravat ||
وَیشَمپایَن نے کہا—“اس کا حلیہ تو برہمن جیسا ہے، مگر یہ برہمن نہیں ہو سکتا۔ میرے دل میں یہ خیال اٹھتا ہے کہ یہ نرِ برتر ضرور زمین کا کوئی فرمانروا ہے۔ پھر بھی اس کے ساتھ نہ خادم ہے، نہ رتھ، نہ ہاتھی؛ تاہم قریب کھڑا یہ اندَر کی مانند جلال سے چمک رہا ہے۔”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Outer appearance can mislead; true stature is recognized through inner radiance (tejas) and bearing. The verse contrasts a brahmin-like guise with the unmistakable majesty of a ruler, suggesting discernment beyond externals.
A speaker observes a man who looks like a brahmin but seems too majestic to be one. Despite lacking the usual royal entourage—servants, chariot, or elephant—he still shines like Indra, prompting suspicion that he is actually a king in disguise.