Shloka 1
उत्तरने कहा--पिताजी! मैंने गौओंको नहीं जीता है और न मैंने शत्रुओंपर ही विजय पायी है। यह सब कार्य तो किसी देवकुमारने किया है,इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें विराट-उत्तर-संवादविषयक उनहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ६९ ॥। हि आय न [के हि ० (वैवाहिकपर्व) सप्ततितमो<ध्याय: अर्जुनका राजा विराटको महाराज युधिष्िरका परिचय देना वैशम्पायन उवाच ततस्तृतीये दिवसे भ्रातर: पठच पाण्डवा: । सस््नाता: शुक्लाम्बरधरा: समये चरितव्रता:
Uttara uvāca—pitāḥ! mayā gāvo na jitāḥ, na ca śatrūṇām upari vijayo labdhaḥ. etat sarvaṃ karma kenacid devakumāreṇa kṛtam iti.
اُتّر نے کہا—ابّا جان! نہ میں نے گائیں جیتی ہیں اور نہ دشمنوں پر فتح پائی ہے۔ یہ سارا کام کسی دیو کُمار نے انجام دیا ہے۔
उत्तर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical humility and truthfulness: one should not claim credit for deeds one did not accomplish, and should acknowledge the real agent of success—here, an extraordinary ‘divine prince’ rather than Uttara himself.
After the cattle-recovery battle, Uttara reports to his father King Virāṭa that he did not defeat the enemies or win back the cows; instead, the victory was achieved by a ‘devakumāra,’ implicitly Arjuna acting incognito during the Pāṇḍavas’ year of concealment.