Shloka 4
पाण्डवपरिचयः—विराटसभायां प्रकाशनम्
Identification of the Pāṇḍavas in Virāṭa’s Court
भीष्मस्तत: शान्तनवो विवृत्य हिरण्यकक्षस्त्वरयाभिषड़्ी । दुर्योधन पश्चिमतो<भभ्यरक्षत् पार्थान्महाबाहुरधिज्यधन्वा,तदनन्तर सुनहरे रंगकी चादर ओढ़े शान्तनुनन्दन भीष्म भी बड़े वेगसे रथ घुमाकर वहाँ आ पहुँचे। वे शत्रुको पराजित करनेमें समर्थ थे। महाबाहु भीष्म धनुषकी प्रत्यंचा चढ़ाकर पश्चिम या पीछेकी ओरसे पार्थके आक्रमणोंसे दुर्योधनकी रक्षा करने लगे
bhīṣmas tataḥ śāntanavo vivṛtya hiraṇyakakṣas tvarayābhiṣaḍī | duryodhanaṃ paścimato 'bhyarakṣat pārthān mahābāhur adhijyadhanvā ||
اس کے بعد شانتنو کا بیٹا بھیشم بھی سنہری رنگ کے اوڑھنے سے دمکتا ہوا، تیزی سے رتھ موڑ کر وہاں آ پہنچا۔ مہاباہو بھیشم نے کمان پر چِلّہ چڑھا کر مغرب یعنی پچھلی سمت سے پارتھ کے حملوں کے مقابل دُریودھن کی حفاظت شروع کی۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the warrior-code dimension of dharma: Bhīṣma fulfills his pledged role by protecting his king (Duryodhana) with unwavering resolve. It also points to the ethical tension in the epic—personal vows and loyalty can compel righteous individuals to fight for a contested cause.
Bhīṣma rapidly turns his chariot and arrives at the scene, bow already strung. He takes a rearward/western position and shields Duryodhana from the attacks launched by the Pāṇḍavas.