Shloka 3
Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection
Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa
तेषामनीकानि बहूनि गाढं व्यूढानि दृष्टवा बहुलध्वजानि । मत्स्यस्य पुत्र द्विषतां निहन्ता वैराटिमामन्त्रय ततो5भ्युवाच,उनकी अनेक सेनाएँ थीं और उन सबकी अच्छी तरह व्यूह-रचना की गयी थी। उन सेनाओंमें बहुत-सी ध्वजा-पताकाएँ फहरा रही थीं। शत्रुओंका नाश करनेवाले अर्जुनने उन सबको देखकर विराट॒पुत्र उत्तरको सम्बोधित करके कहा--
teṣām anīkāni bahūni gāḍhaṃ vyūḍhāni dṛṣṭvā bahula-dhvajāni | matsyasya putra-dviṣatāṃ nihantā vairāṭim āmantrya tato 'bhyuvāca ||
ان کی بہت سی فوجی جماعتیں گھنی صف بندی میں آراستہ تھیں اور بے شمار جھنڈے لہرا رہے تھے۔ یہ دیکھ کر دشمنوں کا قتال کرنے والے ارجُن نے مَتسیہ راج کے پُتر، ویرات پُتر اُتّرہ کو مخاطب کیا اور پھر کہا—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moment where outward signs of power—dense formations and many banners—test inner steadiness. It prepares for Arjuna’s guidance to Uttara: true leadership in dharma is not overwhelmed by spectacle, but responds with clarity, courage, and right action.
As the opposing forces appear in strong, well-arranged battle order, Arjuna observes their readiness and then turns to address Uttara, the prince of Virāṭa (of the Matsya realm), initiating the dialogue that follows in this episode.