Shloka 48
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
समवेषं न कुर्वीत नोच्चै: संनिहितो वसेत् । न मन्त्र बहुधा कुयदिवं राज्ञ: प्रियो भवेत्,राजाके समान वेशभूषा न धारण करे। उसके अत्यन्त निकट न रहे। उसके सामने उच्च आसनपर न बैठे। अपने साथ राजाने जो गुप्त सलाह की हो, उसे दूसरोंपर प्रकट न करे। ऐसा करनेसे ही मनुष्य राजाका प्रिय हो सकता है
samaveṣaṃ na kurvīta noccaiḥ saṃnihito vaset | na mantraṃ bahudhā kuryād evaṃ rājñaḥ priyo bhavet ||
بادشاہ جیسا لباس و وضع قطع اختیار نہ کرے؛ حد سے زیادہ قریب رہ کر نہ بسے؛ اس کے سامنے بلند نشست پر نہ بیٹھے؛ اور بادشاہ کی رازدارانہ مشاورت کو بہتوں میں نہ پھیلائے—اسی ضبط و احتیاط سے آدمی حکمران کا محبوب بنتا ہے۔
धौग्य उवाच
Educational Q&A
A courtier or servant should practice humility and discretion: avoid rivaling the king in appearance or status, keep respectful distance, and never divulge confidential counsel; these qualities earn royal trust and favor.
Dhaumya delivers practical instruction on conduct in a royal setting, outlining behaviors that preserve hierarchy and protect state secrets, thereby ensuring a person remains trusted and प्रिय (dear) to the king.