Shloka 36
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
हास्यवस्तुषु चान्यस्य वर्तमानेषु केषुचित् । नातिगाढढं प्रहष्येत न चाप्युन्मत्तवद्धसेत्,किसी दूसरे व्यक्तिके सम्बन्धमें कोई हास्यजनक वस्तु दिखायी दे, तो अधिक हर्ष न प्रकट करे एवं पागलोंकी तरह अट्टहास न करे तथा अत्यन्त धैर्यके कारण जडवत् निश्रैष्ट होकर भी न रहे। इससे वह गौरव (सम्मान) को प्राप्त होता है। मनमें प्रसन्नता होनेपर मुखसे मृदुल (मन्द) मुसकानका ही प्रदर्शन करे
hāsyavastuṣu cānyasya vartamāneṣu keṣucit | nātigāḍhaṁ prahaṣyet na cāpy unmatta-vad haset |
دھومیہ نے کہا—اگر کسی دوسرے کے بارے میں کوئی ہنسی کی بات پیدا ہو تو نہ حد سے زیادہ خوشی ظاہر کرے اور نہ دیوانوں کی طرح قہقہہ لگائے۔ مگر انتہائی ضبط کے نام پر جمود اور سناٹے میں بھی نہ رہے۔ جب دل میں مسرت اٹھے تو چہرے پر صرف نرم اور سنبھلی ہوئی مسکراہٹ ظاہر کرے؛ ایسے متوازن برتاؤ سے وقار اور احترام حاصل ہوتا ہے۔
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain balance in expressing amusement: do not mock or laugh excessively at others, but also do not become unnaturally rigid. A gentle, restrained smile preserves dignity and earns respect.
Dhaumya is giving practical counsel on proper conduct—how one should behave in social situations, especially when something humorous concerns another person—emphasizing moderation and decorum.