Shloka 45
सूर्य–कर्णोपदेशः
Sūrya’s Counsel to Karṇa on Kīrti and the Kuṇḍala
Devanagari script
नलसेतुरिति ख्यातो योडद्यापि प्रथितो भुवि | रामस्थाज्ञां पुरस्कृत्य निर्यातो गिरिसंनिभ:,वह आज भी भूमण्डलमें “नलसेतु” के नामसे विख्यात है। श्रीरामजीकी आज्ञा मानकर समुद्रने उस पर्वताकार पुलको अपने ऊपर धारण किया
Transliteration
nalasetur iti khyāto yo ’dya api prathito bhuvi | rāmasthājñāṃ puraskṛtya niryāto girisaṃnibhaḥ ||
Translation
وہ پل آج بھی روئے زمین پر “نل سیتو” کے نام سے مشہور ہے۔ شری رام کے حکم کو پیشِ نظر رکھ کر سمندر نے اس پہاڑ جیسے پل کو اپنے اوپر اٹھا لیا۔
Word by Word
नलसेतुःthe bridge (built by) Nala; Nala-setu
नलसेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootनल-सेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus; as
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ख्यातःrenowned; well-known
ख्यातः:
TypeVerb
Rootख्या (धातु) → ख्यात (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwhich; who
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
अद्यापिeven today; still
अद्यापि:
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि
प्रथितःcelebrated; famous
प्रथितः:
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु) → प्रथित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
भुविon earth; in the world
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू (स्त्री) / भुव्- (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
रामस्यof Rama
रामस्य:
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Genitive, Singular
आज्ञाम्command; order
आज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootआज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
पुरस्कृत्यhaving placed in front; having honored/kept foremost
पुरस्कृत्य:
TypeVerb
Rootपुरस् + कृ (धातु) → पुरस्कृ (क्त्वा/ल्यप्)
FormAbsolutive (Gerund)
निर्यातःwent forth; proceeded
निर्यातः:
TypeVerb
Rootनि + या (धातु) → निर्यात (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
गिरिसंनिभःmountain-like; resembling a mountain
गिरिसंनिभः:
TypeAdjective
Rootगिरि-संनिभ
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Characters & Entities
M
MarkaṇḍeyaN
NalaR
RāmaS
Samudra (the Ocean)N
Nalasetu (Nala’s bridge)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes