Shloka 51
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
Devanagari script
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य स््रोतो भ्यस्तेजसो<र्चिष: । निश्चैरुर्दहातो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रत:
Translation
یوں کہتے کہتے اس کے کان، ناک اور آنکھوں وغیرہ کے سوراخوں سے تیز کی چنگاریاں نکلنے لگیں؛ جیسے رات کو جلتے ہوئے درخت کے شگافوں سے شعلے باہر آتے ہیں۔
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
ब्रुवतःof (him) speaking
ब्रुवतः:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
स्रोतःभ्यःfrom the openings/holes (orifices)
स्रोतःभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootस्रोतस्
FormNeuter, Ablative, Plural
तेजसःof fire/energy
तेजसः:
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Genitive, Singular
अर्चिषःflames/sparks
अर्चिषः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्चिस्
FormFeminine, Nominative, Plural
निश्चेरुःcame out, issued forth
निश्चेरुः:
TypeVerb
Rootनिस् + चर् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
दहातःof (it) burning
दहातः:
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Locative, Singular
वृक्षस्यof a tree
वृक्षस्य:
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
स्वरन्ध्रतःfrom its own holes/crevices
स्वरन्ध्रतः:
Apadana
TypeNoun
Rootस्व + रन्ध्र
FormNeuter, Ablative, Singular
Speaker
(श्रीरम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes