Draupadī-apaharaṇa-saṃdeśaḥ
Report of Draupadī’s Abduction and the Pāṇḍavas’ Pursuit
कुरुश्रेष्ठ) दानवोंका आवेश होनेपर भीष्म, द्रोण आदिकी अन्तरात्मापर भी उन दानवोंका ही अधिकार हो जायगा। उस दशामें युद्धमें स्नेहरहित हो प्रहार करते हुए वे लोग पुत्रों, भाइयों, पितृजनों, बान्धवों, शिष्यों, कुटुम्बीजनों, बालकों तथा बूढ़ोंको भी नहीं छोड़ेंगे ।।
prahariṣyanti vivaśāḥ sneham utsṛjya dūrataḥ | hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ kaluṣīkṛtamānasāḥ | avijñānavimūḍhāś ca daivāc ca vidhinirmitaḥ ||
اے کُروؤں میں افضل! جب دانَوی آویش چھا جائے گا تو بھیشم، درون وغیرہ کی باطنی روح پر بھی انہی دانَووں کا غلبہ ہو جائے گا۔ اس حالت میں وہ بےسنےہ ہو کر میدانِ جنگ میں وار کرتے ہوئے بیٹوں، بھائیوں، باپوں، رشتہ داروں، شاگردوں، خاندان والوں، بچوں اور بوڑھوں تک کو نہ چھوڑیں گے۔ وہ شیرمرد بےبس ہو کر محبت کو دور پھینک دیں گے؛ خوشی کے جوش میں ہتھیاروں سے ضربیں لگائیں گے۔ ان کے دل مکدر ہو جائیں گے؛ وہ جہالت کے فریب میں پڑ جائیں گے—یہ سب تقدیر کے بنائے ہوئے حکمِ دَہر کا ہی نتیجہ ہے۔
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights how ignorance and inner impurity can eclipse dharma: when the mind is tainted and deluded, even great heroes may abandon natural affection and ethical restraint, acting as if compelled by fate.
Vaiśampāyana describes a grim wartime condition in which renowned warriors (such as Bhīṣma and Droṇa, per the surrounding context) become compelled and deluded, casting off affection and striking fiercely—presented as an outcome driven by destiny.