Adhyāya 168: Arjuna’s counters to māyā-rains and the onset of darkness
Nivātakavaca engagement
अमरत्वमपाहाय ब्रूहि यत् ते मनोगतम् । तदनन्तर मेरे धनुष और अक्षय बाणोंसे भरे हुए दोनों तरकस लेकर भगवान् शिवने मुझे ही दे दिये और कहा--'परंतप! ये अपने अस्त्र ग्रहण करो।' कुन्तीकुमार! मैं तुमसे संतुष्ट हूँ। बोलो
amaratvam apāhāya brūhi yat te manogatam | tad-anantaram me dhanuṣī akṣaya-bāṇaiḥ pūritau ubhau tarakasau gṛhītvā bhagavān śivaḥ mām eva adadāt, uvāca ca—“parantapa! imāni astrāṇi gṛhāṇa. kuntīkumāra! ahaṁ tvayi saṁtuṣṭaḥ. brūhi, tava kaḥ kāryaḥ siddhyatām? vīra! yā te manasi kāmanā, tāṁ vada; ahaṁ tāṁ paripūrayiṣyāmi. amaratvaṁ vihāya, yad api te manogatam, tat brūhi.”
ارجن نے کہا—“امرتا کو الگ رکھ کر، جو تمہارے دل میں ہے وہ بتاؤ۔” اس کے بعد بھگوان شِو نے میرا کمان اور اَکشَی (لازوال) تیروں سے بھرے دونوں ترکش اٹھائے، انہیں مجھے ہی واپس دے کر فرمایا—“اے پرنتپ! یہ اپنے ہتھیار قبول کرو۔ اے کُنتی کے بیٹے! میں تم سے خوش ہوں۔ بتاؤ—تمہارا کون سا کام پورا کروں؟ اے بہادر! تمہارے دل میں جو خواہش ہو کہو؛ میں اسے پورا کر دوں گا۔ بس امرتا کو چھوڑ کر، جو کچھ دل میں ہے بیان کرو۔”
अजुन उवाच
Even when divine favor is offered, the request is bounded by dharma and human limits: immortality is explicitly excluded, highlighting restraint, humility, and the ethical framing of power as a means to rightful duty rather than limitless personal gain.
Śiva, pleased with Arjuna, returns and bestows his bow along with two quivers of inexhaustible arrows and invites Arjuna to ask for a boon—anything except immortality—signaling divine approval and empowering Arjuna for the coming conflict while keeping the boon within cosmic order.