Shloka 20
Pātāla-varṇana (Nārada’s Description of the Netherworld) / पातालवर्णनम्
Devanagari script
एष कृत्ये समुत्पन्ने तत् तद् धारयते बलम् । सहस्रशतसंख्येन प्राणेन सततं ध्रुव:,यह धनुष आवश्यकता पड़नेपर लाखगुनी शक्तिसे सम्पन्न हो वैसे-वैसे ही बलको भी धारण करता है और सदा अविचल बना रहता है
Transliteration
eṣa kṛtye samutpanne tat tad dhārayate balam | sahasraśata-saṅkhyena prāṇena satataṃ dhruvaḥ ||
Translation
جب کوئی فریضہ یا بحران سامنے آتا ہے تو وہ اسی کام کے مطابق قوت کو سمیٹ کر سنبھال لیتا ہے۔ سینکڑوں اور ہزاروں گنا پران-شکتی سے بھرپور ہو کر وہ ہمیشہ دھرو کی طرح ثابت قدم اور بے جنبش رہتا ہے—جیسے کمان ضرورت کے وقت بے پناہ بڑھتی ہوئی طاقت کی اہل ہو جاتی ہے۔
Word by Word
एषःthis (man/one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कृत्येin a task/duty
कृत्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत्य
FormNeuter, Locative, Singular
समुत्पन्नेhaving arisen/occurred
समुत्पन्ने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद् (समुत्पन्न)
FormNeuter, Locative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that (correlative: as/so)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धारयतेbears/holds/sustains
धारयते:
TypeVerb
Root√धृ
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
बलम्strength, force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
सहस्रशतसंख्येनby/with a count of thousands and hundreds (i.e., innumerably)
सहस्रशतसंख्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootसहस्र-शत-संख्य (सहस्रशतसंख्य)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
प्राणेनwith vital energy/breath; with life-force
प्राणेन:
Karana
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Instrumental, Singular
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
ध्रुवःsteady, firm, unshaken
ध्रुवः:
Karta
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
कण्व उवाच
Characters & Entities
K
Kaṇva (कण्व)P
prāṇa (life-breath)B
bala (strength)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes