Shloka 39

विदुरस्य कृष्णं प्रति शमोपदेशः

Vidura’s Counsel to Krishna on the Limits of Peace

Devanagari script

कौरवोंके चले जानेपर विदुरजीने कभी पराजित न होनेवाले दशार्हनन्दन श्रीकृष्णको समस्त मनोवांछित वस्तुएँ समर्पित करके प्रयत्नपूर्वक उनका पूजन किया ।।

Transliteration

tataḥ kṣattānnapānāni śucīni guṇavanti ca | upāharad anekāni keśavāya mahātmane ||

Translation

کوروؤں کے چلے جانے کے بعد ودور نے مہاتما کیشو شری کرشن کے لیے طرح طرح کے پاکیزہ اور عمدہ کھانے پینے کی چیزیں لا کر پیش کیں، اور من چاہی نذریں چڑھا کر پوری کوشش سے ان کی پوجا و تعظیم کی۔

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् निपातः)
• Form: अव्ययम्

• क्षत्ता: Vidura (the chamberlain)
• क्षत्ता: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्तृ (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• अन्नपानानि: foods and drinks
• अन्नपानानि: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्नपान (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• शुचीनि: pure, clean
• शुचीनि: Karma
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• गुणवन्ति: excellent, possessing good qualities
• गुणवन्ति: Karma
• Type: Adjective
• Root: गुणवत् (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपातः)
• Form: अव्ययम्

• उपाहरत्: brought, presented
• Type: Verb
• Root: उप-आ-हृ (धातुः)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• अनेकानि: many
• अनेकानि: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• केशवाय: to Keshava (Krishna)
• केशवाय: Sampradana
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, चतुर्थी, एकवचनम्

• महात्मने: to the great-souled one
• महात्मने: Sampradana
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, चतुर्थी, एकवचनम्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Vidura
• Keśava (Śrī Kṛṣṇa)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Dharma is expressed through attentive hospitality and sincere service: offering what is pure and excellent to a worthy guest reflects inner integrity and devotion, especially amid political tension.

What is happening in the narrative?

After the Kauravas leave, Vidura honors Kṛṣṇa by bringing and presenting many pure, high-quality foods and drinks, continuing his respectful reception of Kṛṣṇa during the diplomatic crisis preceding war.