Udyoga Parva, Adhyāya 55 — Sañjaya’s Report on Pāṇḍava Readiness and Arjuna’s Dhvaja
कल्माषाज्जस्तित्तिरिचित्रपृष्ठा भ्रात्रा दत्ता: प्रीयता फाल्गुनेन । भ्रातुर्वीरस्य स्वैस्तुरज़ैविशिष्टा मुदा युक्ता: सहदेवं वहन्ति
kalmaṣājjastittiricitra-pṛṣṭhā bhrātrā dattāḥ prīyatā phālgunena | bhrātur vīrasya svais turagair viśiṣṭā mudā yuktāḥ sahadevaṁ vahanti ||
سنجے نے کہا—فالگن (ارجن) نے خوش ہو کر اپنے چھوٹے بھائی سہدیو کو کلمाष نسل کے گھوڑے عطا کیے؛ ان کے جسم پر رنگوں کی عجیب آمیزش ہے اور ان کی پیٹھ تیتر کی مانند چِتکبری دکھائی دیتی ہے۔ وہ بہادر بھائی کے اپنے گھوڑوں سے بھی بڑھ کر ہیں؛ خوشی سے جُت کر سہدیو کے رتھ کا بوجھ اٹھاتے ہیں۔
संजय उवाच
The verse highlights dharma expressed through familial responsibility and generosity: a warrior’s excellence is not only personal prowess but also supporting kin with the best resources, strengthening unity and readiness for righteous action.
Sañjaya describes Arjuna (Phālguna) giving Sahadeva superior, mottled horses—speckled like a partridge—which are joyfully harnessed and carry Sahadeva’s chariot as the Pandavas organize their forces.