Shloka 25
उद्योगपर्व — अध्याय ५४: दुर्योधनस्य धृतराष्ट्रं प्रति बलप्रशंसन-युक्तः आश्वासनवादः
Duryodhana’s Reassurance and Force-Praise to Dhritarashtra
Devanagari script
अस्मत्संस्था च पृथिवी वर्तते भरतर्षभ । एकार्था: सुखदु:खेषु समानीताश्च पार्थिवा:,भरतश्रेष्ठ] इस समय यह पृथ्वी हमारे अधिकारमें है। हमने जिन राजाओंको यहाँ बुलाया है, ये सब सुख और दु:खमें भी हमारे साथ एक-सा प्रयोजन रखते हैं--हमारे सुख- दुःखको अपना ही सुख-दुःख मानते हैं
Translation
اے بھرت شریشٹھ! اس وقت یہ زمین ہمارے اختیار میں ہے۔ جن بادشاہوں کو ہم نے یہاں بلایا ہے وہ سب سکھ اور دکھ میں ہمارے ساتھ ایک ہی مقصد رکھتے ہیں—ہمارے سکھ دکھ کو اپنا ہی سکھ دکھ سمجھتے ہیں۔
Word by Word
अस्मत्संस्थाdependent on us / under our control
अस्मत्संस्था:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्मत्-संस्था
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
वर्ततेexists / remains / is
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत् (वर्तते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
एकार्थाःhaving one purpose / of the same aim
एकार्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
सुखदुःखेषुin (matters of) pleasure and pain
सुखदुःखेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुख-दुःख
FormNeuter, Locative, Plural
समानीताःbrought together / assembled
समानीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-नी (समानीत)
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पार्थिवाःkings
पार्थिवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Plural
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes