Shloka 60
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
पदातिसंघान् रथसंघान् समन्ताद् ह्यात्तानन: काल इवाततेषु: । प्रणोत्स्यामि ज्वलितैर्बाणवर्ष: शत्रूंस्तदा तप्स्यति मन्दबुद्धि:,“जब मैं सायकोंकी अविच्छिन्न वर्षा करते हुए मुख फैलाये खड़े हुए कालकी भाँति अपने प्रज्वलित बाणोंकी बौछारोंसे शत्रुपक्षके झुंड-के-झुंड पैदलों तथा रथियोंके समूहोंको छिन्न-भिन्न करने लगूँगा, उस समय मन्दबुद्धि दुर्योधनको बड़ा संताप होगा
sañjaya uvāca |
padātisaṅghān rathasaṅghān samantād hyāttānanaḥ kāla ivātateṣuḥ |
praṇotsyāmi jvalitair bāṇavarṣaiḥ śatrūṃs tadā tapsyati mandabuddhiḥ ||
سنجے نے کہا—جب میں خود کال (موت) کی مانند دہانہ کھولے کھڑا ہو کر، دہکتے تیروں کی لگاتار بارش سے ہر سمت دشمن لشکر کے پیادوں کے جتھوں اور رتھیوں کے دستوں کو چیر پھاڑ دوں گا، تب ماندہ عقل دُریودھن کرب و سوز میں جل اٹھے گا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames battlefield destruction through the image of Kāla (Time/Death), underscoring that reckless ambition and poor judgment lead to inevitable suffering; Duryodhana’s ‘manda-buddhi’ is portrayed as the ethical root of the coming torment.
Sañjaya reports a warrior’s fierce resolve to unleash continuous, blazing arrow-showers that will break enemy infantry and chariot formations; the anticipated result is Duryodhana’s intense distress as the battle turns grim.