Shloka 8
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
Devanagari script
अपकृत्य बुद्धिमतो दूरस्थोडस्मीति नाश्वसेत् । दीर्घो बुद्धिमतो बाहू याभ्यां हिंसति हिंसित:
Translation
عاقل آدمی کا نقصان کر کے یہ سمجھ کر بےفکر نہ ہو کہ ‘میں تو دور ہوں’۔ دانا کی بازوئیں دراز ہوتی ہیں؛ جب اسے ستایا جائے تو وہ انہی بازوؤں سے بدلہ لیتا ہے۔
Word by Word
अपकृत्यhaving done harm / after offending
अपकृत्य:
TypeVerb
Rootअपकृ (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
बुद्धिमतःof a wise man
बुद्धिमतः:
TypeNoun
Rootबुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
दूरस्थःbeing far away / stationed at a distance
दूरस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootदूरस्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent (लट्), 1st, Singular, Parasmaipada
इतिthus / thinking “that”
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आश्वसेत्should feel secure / should be confident
आश्वसेत्:
TypeVerb
Rootश्वस् (धातु) + आ-
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
दीर्घःlong
दीर्घः:
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
बुद्धिमतःof the wise man
बुद्धिमतः:
TypeNoun
Rootबुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
बाहूtwo arms
बाहू:
Karta
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
याभ्याम्by which (two)
याभ्याम्:
Karana
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Dual
हिंसतिharms / injures
हिंसति:
TypeVerb
Rootहिंस् (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
हिंसितःone who has been harmed / when harmed
हिंसितः:
Karta
TypeAdjective
Rootहिंस् (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, कर्मणि (passive sense)
Speaker
विदुर उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes