Shloka 67

उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)

Devanagari script

समवेक्ष्येह धर्मार्थी सम्भारान्‌ योडधिगच्छति । स वै सम्भूतसम्भार: सततं सुखमेधते,जो इस जगतमें धर्म तथा अर्थका विचार करके विजयसाधन-सामग्रीका संग्रह करता है, वही उस सामग्रीसे युक्त होनेके कारण सदा सुखपूर्वक समृद्धिशाली होता रहता है

Transliteration

samavekṣyeha dharmārthī sambhārān yo ’dhigacchati | sa vai sambhūta-sambhāraḥ satataṃ sukham edhate ||

Translation

جو اس دنیا میں دھرم اور ارتھ کو خوب پرکھ کر کامیابی کے اسباب و سامان جمع کرتا ہے، وہ پوری تیاری کے ساتھ ہمیشہ آسودگی اور خوشحالی میں بڑھتا رہتا ہے۔

Word by Word

• समवेक्ष्य: having considered/observed
• समवेक्ष्य: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: सम्+अवेक्ष्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि

• इह: here, in this world
• इह: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• धर्मार्थी: one who seeks dharma (righteousness)
• धर्मार्थी: Karta
• Type: Adjective
• Root: धर्मार्थिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सम्भारान्: supplies, preparations, resources
• सम्भारान्: Karma
• Type: Noun
• Root: सम्भार
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अधिगच्छति: obtains, acquires
• अधिगच्छति: Kriya
• Type: Verb
• Root: अधि+गम्
• Form: Present (लट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• सम्भूतसम्भारः: one whose supplies are ready/collected
• सम्भूतसम्भारः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम्भूतसम्भार
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सततम्: always, continually
• Type: Indeclinable
• Root: सतत

• सुखम्: happiness, comfort
• सुखम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सुख
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• एधते: prospers, thrives
• एधते: Kriya
• Type: Verb
• Root: एध्
• Form: Present (लट्), 3rd, Singular, Atmanepada

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

• Vidura