Shloka 29
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
श्रुतं प्रज्ञानुगं यस्य प्रज्ञा चैव श्रुतानुगा । असम्भिन्नार्यमर्याद: पण्डिताख्यां लभेत सः,जिसकी विद्या बुद्धिका अनुसरण करती है और बुद्धि विद्याका तथा जो शिष्ट पुरुषोंकी मर्यादाका उल्लंघन नहीं करता, वही पण्डितकी संज्ञा पा सकता है
śrutaṃ prajñānugaṃ yasya prajñā caiva śrutānugā | asambhinnāryamaryādaḥ paṇḍitākhyāṃ labheta saḥ ||
جس کی تعلیم و سماعت (علم) حکمت کے تابع ہو اور جس کی حکمت پھر علم کے تابع رہے، اور جو اہلِ شرافت کی قائم کردہ حدودِ آداب کو نہ توڑے—وہی ‘پنڈت’ کہلانے کا مستحق ہے۔
विदुर उवाच
Educational Q&A
True scholarship is not mere accumulation of learning; it is the mutual alignment of learning (śruta) and discernment (prajñā), expressed through unwavering respect for noble standards of conduct (ārya-maryādā).
In Vidura’s counsel during the Udyoga Parva, he defines who merits the title ‘paṇḍita’: a person whose knowledge and judgment guide each other and who does not transgress the ethical boundaries upheld by the cultured and righteous.