Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Drupada’s Alarm and Inquiry Regarding Śikhaṇḍinī (द्रुपदस्य भय-विमर्शः)

(स्वं ते पुंस्त्व॑ प्रदास्यामि स्त्रीत्वं धारयितास्मि ते ।) किंचित्‌ कालान्तरे दास्ये पुँल्लिड्गं स्वमिदं तव । आगन्तव्यं त्वया काले सत्यं चैव वदस्व मे

kiñcit kālāntare dāsye puṁlliṅgaṁ svam idaṁ tava | āgantavyaṁ tvayā kāle satyaṁ caiva vadasva me ||

بھیشم نے کہا—کچھ مدت گزرنے کے بعد میں تمہیں تمہاری اپنی مردانگی لوٹا دوں گا۔ مقررہ وقت پر تمہیں ضرور واپس آنا ہوگا؛ اور مجھ سے سچ ہی کہنا۔

स्वम्your own (thing/state)
स्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, चतुर्थी, एकवचन
पुंस्त्वम्manhood
पुंस्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुंस्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
प्रदास्यामिI will give (grant)
प्रदास्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootदा (दाने) + प्र
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
स्त्रीत्वम्womanhood
स्त्रीत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्त्रीत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
धारयिताbearer/one who will bear
धारयिता:
Karta
TypeNoun
Rootधृ (धारणे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (भू-सत्तायाम्)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
तेof you/your
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
किंचित्somewhat; a little
किंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकिंचित्
कालान्तरेafter some time; at a later time
कालान्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल-अन्तर
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
दास्येI will give
दास्ये:
Karta
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
पुंल्लिङ्गम्male sex; masculinity
पुंल्लिङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुंल्लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
स्वम्your own
स्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
तवof you; your
तव:
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
आगन्तव्यम्you must come; it is to be come
आगन्तव्यम्:
TypeVerb
Rootआ-गम् (गत्यर्थे)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन, कृत्य (तव्यत्), भावे/कर्तरि-योग्यतार्थ
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, तृतीया, एकवचन
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; certainly
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वदस्वspeak; tell
वदस्व:
TypeVerb
Rootवद् (वचने)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद
मेto me
मे:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, चतुर्थी, एकवचन

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

The verse emphasizes dharma through fidelity to one’s word: truth must be spoken, and obligations—especially those tied to a promise and a fixed time—must be honored.

Bhīṣma lays down a condition: after a time he will restore the other party’s original male form, but the person must return at the agreed time and speak truthfully to him.