Shloka 47
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
“भरतश्रेष्ठ! तुम पाण्डवोंको उनका राज्यभाग देकर सुहृदोंके बढ़ते हुए क्रोधको शान्त कर दो और अपने राज्यका यथोचित रीतिसे शासन करते रहो ।। अलमड़ निकारो<यं त्रयोदश समा: कृतः । शमयैनं महाप्राज्ञ कामक्रोधसमेधितम्,बेटा! पाण्डवोंको जो तेरह वर्षोके लिये निर्वासित कर दिया गया, यही उनका महान अपकार हुआ है। महामते! तुम्हारे काम और क्रोधसे इस अपकारकी और भी वृद्धि हुई है। अब तुम संधिके द्वारा इसे शान्त कर दो
vaiśampāyana uvāca | bharataśreṣṭha! tvaṃ pāṇḍavebhyo rājya-bhāgaṃ pradāya suhṛdāṃ vardhamānaṃ krodhaṃ śamaya, sva-rājyaṃ ca yathocita-rītyā pālaya || alam aḍa-nikāro 'yaṃ trayodaśa samāḥ kṛtaḥ | śamaya enaṃ mahāprājña kāma-krodha-samedhitam ||
ویشَمپایَن نے کہا—اے بھرتوں میں سب سے برتر! پانڈو کے بیٹوں کو ان کا رَاجی حصہ دے کر اپنے خیرخواہوں کے بڑھتے ہوئے غضب کو ٹھنڈا کرو، پھر مناسب طریقے سے اپنی سلطنت کا نظم چلاؤ۔ یہ ظلم بہت ہو چکا—تیرہ برس جلاوطنی میں گزر گئے۔ پانڈو کے بیٹوں کی وہ بن باس ہی ان پر بڑا ظلم تھا؛ اور تمہاری خواہش اور غصّے نے اس زخم کو اور گہرا کیا ہے۔ اب صلح و سمجھوتے کے ذریعے اسے فرو کرو۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should restrain desire and anger, repair past injustice, and choose reconciliation (sandhi) over escalation; rightful distribution and ethical governance are presented as the path to social peace and dharma.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, the speaker urges the Kuru side to end the wrongdoing done to the Pāṇḍavas—especially the thirteen-year exile—by granting them their due share and calming the growing fury of allies, thereby preventing the slide toward war.