Shloka 42
स्वर्गारोहणपर्व — तृतीयोऽध्यायः
Indra and Dharma’s Consolation; Celestial Gaṅgā Purification
Devanagari script
ततो दिव्यवपुर्भूत्वा धर्मराजो युधिष्िर: । निर्वेरो गतसंतापो जले तस्मिन् समाप्लुत:
Transliteration
tato divyavapurbhūtvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ | nirvero gatasantāpo jale tasmin samāplutaḥ ||
Translation
ویشَمپایَن نے کہا—پھر دھرم راج یُدھشٹھِر نے دیویہ روپ (الٰہی جسم) اختیار کیا۔ وہ کینہ و عداوت سے پاک ہو گیا، اس کا سارا رنج و الم جاتا رہا، اور وہ اسی آب میں غرقِ اشنان ہوا۔
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
दिव्य-वपुः-भूत्वाhaving become of divine form
दिव्य-वपुः-भूत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootभू (धातु); दिव्य (प्रातिपदिक); वपुस् (प्रातिपदिक)
Formक्त्वान्त अव्यय (भूत्वा); कर्तरि प्रयोगः
धर्म-राजःKing of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्म-राजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्वैरःfree from enmity
निर्वैरः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्वैर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गत-संतापःwhose distress has gone; free from anguish
गत-संतापः:
Karta
TypeAdjective
Rootगत (गम्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त); संताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जलेin the water
जले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समाप्लुतःhaving bathed; immersed
समाप्लुतः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आप्लु (धातु) / आप्लु (धातु) + क्त; सम्- (उपसर्ग)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि/भूतभावे), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaY
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)W
water (sacred water; contextually Mandākinī in the Gītā Press gloss)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes