Shloka 22
राजा-दैवतत्वम् — The King as a Stabilizing ‘Daivata’ (Divine Function) in Social Order
Devanagari script
मनुर॒ुवाच बिभेमि कर्मण: पापाद् राज्यं हि भृशदुस्तरम् । विशेषतो मनुष्येषु मिथ्यावृत्तेषु नित्यदा,मनु बोले--भगवन्! मैं पापकर्मसे बहुत डरता हूँ। राज्य करना बड़ा कठिन काम है-- विशेषत:ः सदा मिथ्याचारमें प्रवृत्त रहनेवाले मनुष्योंपर शासन करना तो और भी दुष्कर है
Translation
منو نے کہا—اے بھگون! میں پاپ کرم کے خوف سے بہت ڈرتا ہوں۔ راج کرنا نہایت دشوار ہے؛ خصوصاً اُن انسانوں پر حکومت کرنا جو ہمیشہ جھوٹے چال چلن میں لگے رہتے ہیں، اور بھی زیادہ کٹھن ہے۔
Word by Word
मनुःManu
मनुः:
Karta
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
बिभेमिI fear
बिभेमि:
TypeVerb
Rootभी
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
कर्मणःfrom (my) deed/action
कर्मणः:
Apadana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Ablative, Singular
पापात्from sin/evil
पापात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Ablative, Singular
राज्यम्kingship/rule
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भृशम्exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
दुस्तरम्hard to cross/very difficult
दुस्तरम्:
TypeAdjective
Rootदुस्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
विशेषतःespecially
विशेषतः:
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः
मनुष्येषुamong/in men
मनुष्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Locative, Plural
मिथ्यावृत्तेषुof false conduct/behaving wrongly
मिथ्यावृत्तेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमिथ्यावृत्त
FormMasculine, Locative, Plural
नित्यदाalways/at all times
नित्यदा:
TypeIndeclinable
Rootनित्यदा
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes