Shloka 8
Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order
Indra–Māndhātṛ Dialogue
Devanagari script
सर्वभूतेश्वरं देवं प्रभुं नारायणं पुरा । जग्मु: सुबहुश: शूरा राजानो दण्डनीतये,राजेन्द्र! उत्तम चरित्रों (धर्मों) सहित सम्पूर्ण लोक राजधर्ममें अन्तर्भूत हैं। यह बात मैं तुमसे कह चुका हूँ। किसी समय बहुत-से शूरवीर नरेश दण्डनीतिकी प्राप्तिके लिये सम्पूर्ण भूतोंके स्वामी महातेजस्वी सर्वव्यापी भगवान् नारायण देवकी शरणमें गये थे
Transliteration
sarvabhūteśvaraṁ devaṁ prabhuṁ nārāyaṇaṁ purā | jagmuḥ subahuśaḥ śūrā rājāno daṇḍanītaye, rājendra |
Translation
بھیشم نے کہا—قدیم زمانے میں دَندنیتی حاصل کرنے کے لیے بہت سے شجاع بادشاہ بار بار سَرو بھوتیشور، پرَبھو دیو نارائن کے پاس گئے تھے۔ اے بہترین بادشاہ! نیک سیرت سمیت تمام جہان راج دھرم میں شامل ہیں—یہ بات میں پہلے ہی بتا چکا ہوں۔
Word by Word
सर्वभूतेश्वरम्lord of all beings
सर्वभूतेश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्वभूतेश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
देवम्god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभुम्master, lord
प्रभुम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Accusative, Singular
नारायणम्Narayana
नारायणम्:
Karma
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Accusative, Singular
पुराformerly, once
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
जग्मुःwent
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
सुबहुशःvery many times / in great numbers
सुबहुशः:
TypeIndeclinable
Rootसुबहुशस्
शूराःheroes, valiant men
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
दण्डनीतयेfor the science/practice of punishment (statecraft)
दण्डनीतये:
Sampradana
TypeNoun
Rootदण्डनीति
FormFeminine, Dative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaN
NārāyaṇaK
kings (rājānaḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes