Shloka 41
अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः
Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal
राजानं प्रथम विन्देत् ततो भार्या ततो धनम् | राजन्यसति लोकस्य कुतो भार्या कुतो धनम्,“मनुष्य पहले राजाको प्राप्त करे। उसके बाद पत्नीका परिग्रह और धनका संग्रह करे। लोकरक्षक राजाके न होनेपर कैसे भार्या सुरक्षित रहेगी और किस तरह धनकी रक्षा हो सकेगी?”
rājānaṃ prathamaṃ vindet tato bhāryā tato dhanam | rājany asati lokasya kuto bhāryā kuto dhanam ||
بھیشم نے کہا— انسان پہلے بادشاہ (درست حکمرانی) حاصل کرے؛ پھر بیوی اختیار کرے؛ پھر مال جمع کرے۔ کیونکہ جب لوگوں کی نگہبانی کرنے والا بادشاہ نہ ہو تو بیوی کہاں محفوظ رہے گی اور مال کی حفاظت کیسے ہوگی؟
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that stable, righteous governance is a prerequisite for household life and prosperity: without a protector-king and public order, personal aims like marriage and wealth become insecure and ethically untenable.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira by stressing the foundational role of kingship in safeguarding society; he frames it as a practical and moral sequence—first secure rule and protection, then family formation and economic accumulation.