Shloka 52
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
जर्जर चास्य विषयं कुर्वन्ति प्रतिरूपकै: । स्त्रीरक्षिभिश्व सज्जन्ते तुल्यवेषा भवन्ति च,वे जाली अज्ञापत्र जारी करके राजाके राज्यको जर्जर कर देते हैं। रनवासके रक्षकोंसे मिल जाते हैं अथवा उनके समान ही वेशभूषा धारण करके वहाँ घूमते फिरते हैं
Transliteration
jarjaraṃ cāsya viṣayaṃ kurvanti pratirūpakaiḥ | strīrakṣibhiś ca sajjante tulyaveṣā bhavanti ca ||
Translation
وہ نقلی ہم شکلوں اور جعل سازی کے ذریعے بادشاہ کی سلطنت کو کھوکھلا اور کمزور کر دیتے ہیں۔ وہ زنانہ محل کے پہرے داروں سے گٹھ جوڑ کر لیتے ہیں، یا انہی جیسا بھیس بنا کر وہاں آتے جاتے رہتے ہیں۔
Word by Word
जर्जरम्shattered, ruined
जर्जरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजर्जर
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्यof him/its
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
विषयम्realm, territory, domain
विषयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Accusative, Singular
कुर्वन्तिthey make, they render
कुर्वन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
प्रतिरूपकैःby impostors, by those in disguise
प्रतिरूपकैः:
Karana
TypeNoun
Rootप्रतिरूपक
FormMasculine, Instrumental, Plural
स्त्रीरक्षिभिःwith the women-guards (guards of the inner apartments)
स्त्रीरक्षिभिः:
Saha/Instrumental
TypeNoun
Rootस्त्रीरक्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सज्जन्तेthey attach themselves, they associate
सज्जन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootसञ्ज्
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Atmanepada
तुल्यवेषाःof similar dress/disguise
तुल्यवेषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुल्यवेष
FormMasculine, Nominative, Plural
भवन्तिthey become
भवन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaK
king (implied)T
the realm/kingdom (viṣaya)I
impostors/doubles (pratirūpaka)G
guards of the women’s quarters (strīrakṣi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes