Shloka 35
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः
Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic
Devanagari script
मया होषा हि प्रियते पातालस्थेन भोगिना । मया धृता धारयति जगद् विश्व॑ं चराचरम्,“मैं पातालमें शेषनागके रूपसे रहकर इस पृथ्वीको धारण करता हूँ और मेरेद्वारा धारित होकर यह सम्पूर्ण चराचर जगत्को धारण करती है
Transliteration
mayā hoṣā hi priyate pātālasthena bhoginā | mayā dhṛtā dhārayati jagad viśvaṃ carācaram |
Translation
میں پاتال میں شیش ناگ کی صورت میں رہ کر اس زمین کو تھامے رکھتا ہوں؛ اور میرے سہارے قائم یہ زمین پھر تمام کائنات—ہر متحرک و ساکن—کو سنبھالتی ہے۔
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
होषाthis (earth/support) Hoṣā (reading uncertain)
होषा:
Karta
TypeNoun
Rootहोषा
FormFeminine, Nominative, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रियतेis pleased / delights
प्रियते:
TypeVerb
Rootप्री (प्रीणाति)
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada
पातालस्थेनby (one) situated in Pātāla
पातालस्थेन:
Karana
TypeAdjective
Rootपाताल-स्थ
FormMasculine, Instrumental, Singular
भोगिनाby the serpent (Nāga)
भोगिना:
Karana
TypeNoun
Rootभोगिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
धृताborne / supported
धृता:
Karta
TypeAdjective
Rootधृ (धारणे)
FormFeminine, Nominative, Singular, Past Passive Participle (क्त)
धारयतिsupports / holds
धारयति:
TypeVerb
Rootधृ (धारणे)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
जगत्the world
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Accusative, Singular
विश्वम्entire
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व
FormNeuter, Accusative, Singular
चराचरम्moving and unmoving
चराचरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचर-अचर
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
PātālaŚ
Śeṣa (Ananta)E
Earth (Pṛthivī)J
Jagat (the cosmos)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes