Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon

सनत्कुमारादपि च वीरणो वै प्रजापति: । कृतादौ कुरुशार्दूल धर्ममेतदधीतवान्‌

sanatkumārād api ca vīraṇo vai prajāpatiḥ | kṛtādau kuruśārdūla dharmam etad adhītavān, nareśvara | tatpaścāt bhagavān sanatkumāraḥ naraśvarāya etat sātvata-dharma-upadeśaṃ prāha | kuruśreṣṭha! sanatkumārāt vīraṇa-prajāpatinā kṛtayugasya ādau asya dharmasya upadeśaḥ gṛhītaḥ ||

وَیشَمپایَن نے کہا—اے کُروؤں کے شیردل، اے نریشور! کِرت یُگ کے آغاز میں پرجاپتی ویرن نے خود سنَتکُمار سے اسی دھرم کا ادھیयन کیا۔ اس کے بعد بھگوان سنَتکُمار نے اسی ساتوت-دھرم کی تعلیم کو رائج کیا۔ اے کُروؤں میں برتر! سنَتکُمار ہی سے پرجاپتی ویرن نے کِرت یُگ کے اوّلین زمانے میں اس دھرم کی دیक्षा پائی۔

सनत्कुमारात्from Sanatkumāra
सनत्कुमारात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसनत्कुमार
FormMasculine, Ablative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
वीरणःVīraṇa (proper name)
वीरणः:
Karta
TypeNoun
Rootवीरण
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतादौat the beginning of the Kṛta (yuga)
कृतादौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत-आदि
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कुरुशार्दूलO tiger among the Kurus
कुरुशार्दूल:
TypeNoun
Rootकुरु-शार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्मम्dharma/teaching
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
एतत्this
एतत्:
TypePronoun/Adjective
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अधीतवान्studied/learned
अधीतवान्:
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु: इ/अध्ययनार्थे), क्तवत्
FormPerfective past (ktavat participle), Singular, Masculine, Nominative
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

वैशम्पायन (Vaiśampāyana)
सनत्कुमार (Sanatkumāra)
वीरण प्रजापति (Vīraṇa Prajāpati)
कुरु (Kuru lineage)
कृतयुग (Kṛta-yuga)
सात्वत-धर्म (Sātvata-Dharma)

Educational Q&A

The verse emphasizes the authority of Dharma through an ancient lineage of transmission: Sātvata-Dharma is presented as a venerable teaching received at the very dawn of the Kṛta-yuga, underscoring its timeless ethical and spiritual legitimacy.

Vaiśampāyana describes how the teaching was handed down: Sanatkumāra instructed Vīraṇa Prajāpati at the beginning of the Kṛta age, and this tradition of instruction is being recalled to validate the doctrine being discussed in the Śānti Parva.