Shloka 21

Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)

Devanagari script

वाक्संयमकाले हितस्य वरप्रदस्य देवदेवस्य ब्राह्मणा: प्रथम प्रादुर्भूता ब्राह्मणेभ्यश्व शेषा वर्णा: प्रादुर्भूता:,वाणीके संयमकालमें सबके हितैषी, वरदाता, देवाधिदेव ब्रह्माजीके द्वारा सबसे पहले ब्राह्मण उत्पन्न हुए। फिर ब्राह्मणोंसे शेष वर्णोका प्रादुर्भाव हुआ

Translation

کلام کے ضبط کے زمانے میں، سب کے خیرخواہ، عطا کرنے والے، دیوتاؤں کے دیوتا برہما نے سب سے پہلے برہمنوں کو ظاہر کیا۔ پھر برہمنوں ہی سے باقی ورنوں کا ظہور ہوا۔

Word by Word

वाक्speech

संयमrestraint

कालेat the time

हितस्यof welfare / beneficial

वरof boons

प्रदस्यof the giver (bestower)

देवof the god

देवस्यof the god

ब्राह्मणाःBrahmins

प्रथमम्first(ly)

प्रादुर्भूताःappeared / came into being

ब्राह्मणेभ्यःfrom the Brahmins

चand

शेषाःremaining

वर्णाःclasses/varnas

प्रादुर्भूताःappeared / arose

Speaker

अजुन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes