Shloka 29
एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline
आस्यै: सप्तभिरुद्वीर्ण लोकधर्ममनुत्तमम् | मरीचिरुत््यड्विरसौ पुलस्त्य: पुलहः क्रतु: । वसिष्ठ श्न महातेजास्ते हि चित्रशिखण्डिन:,(अब मैं जिस प्रकार तन्त्र, स्मृति और आगमकी उत्पत्ति हुई है, उसे बताता हूँ, सुनो --) मरीचि, अत्रि, अंगिरा, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु और महातेजस्वी वसिष्ठ--ये सात प्रसिद्ध ऋषि चित्रशिखण्डी कहलाते हैं। ये जो चित्रशिखण्डी नामसे विख्यात सात ऋषि हैं, इन्होंने महागिरि मेरुपर एकमत होकर जिस उत्तम शास्त्रका प्रवचन एवं निर्माण किया, वह चारों वेदोंके समान आदरणीय एवं प्रमाणभूत है। उसमें सात मुखोंसे प्रकट हुए उत्तम लोकधर्मकी व्याख्या हुई है
āsyaḥ saptabhir udvīrṇaṁ lokadharmam anuttamam | marīcir atrir aṅgirāḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ | vasiṣṭhaś ca mahātejās te hi citraśikhaṇḍinaḥ |
بھیشم نے کہا—سات دہنوں سے دنیا کا بے مثال دھرم ظاہر ہوا۔ مریچی، اتری، انگیرس، پلستیہ، پلَہ، کرتو اور عظیم جلال والے وِسِشٹھ—یہ سات نامور رِشی ‘چترشکھنڈِن’ کہلاتے ہیں۔ وہ مہاپربت میرو پر ایک مقصد ہو کر جمع ہوئے اور انہوں نے ایک اعلیٰ شاستر کی تعلیم دی اور اسے مرتب کیا—جو چاروں ویدوں کی مانند قابلِ تعظیم اور حجت ہے۔ اسی میں سات دہنوں سے ظاہر ہونے والے برتر لوک دھرم کی توضیح کی گئی ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma that sustains worldly life (lokadharma) is presented as an authoritative, Veda-like teaching, articulated through the consensus and speech of seven eminent sages, emphasizing that ethical and social norms have a venerable, scriptural foundation.
Bhishma identifies seven famous rishis—Marichi, Atri, Angiras, Pulastya, Pulaha, Kratu, and Vasistha—calling them Citraśikhaṇḍins, and describes how they jointly expounded a supreme account of lokadharma, traditionally situated on Mount Meru and treated as highly authoritative.