Shloka 5
नारायणीयमाख्यानम् (Nārāyaṇīyam Ākhyānam) — Nārada’s Return and Hymnic Consolidation
Devanagari script
ट्रुमा: शाखाश्न मुमुचु: शिखराणि च पर्वता: । निर्घातशब्दैश्व गिरिहिमवान् दीर्यतीव ह,वृक्षोंने अपनी शाखाएँ अपने-आप तोड़कर गिरा दीं। पर्वतोंने अपने शिखर भंग कर दिये। वज्रपातके शब्दोंसे गिरिराज हिमालय विदीर्ण-सा होता जान पड़ता था
Transliteration
drumāḥ śākhāś ca mumucuḥ śikharāṇi ca parvatāḥ | nirghātaśabdaiś ca girir himavān dīryatīva ha ||
Translation
بھیشم نے کہا—درختوں نے گویا خود بخود اپنی شاخیں گرا دیں، اور پہاڑوں نے اپنی چوٹیاں توڑ ڈالیں۔ گرجدار دھماکوں کے ساتھ کوہِ ہمالیہ—پہاڑوں کا راجا—یوں دکھائی دیا جیسے پھٹ رہا ہو۔
Word by Word
द्रुमाःtrees
द्रुमाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Nominative, Plural
शाखाःbranches
शाखाः:
Karma
TypeNoun
Rootशाखा
FormFeminine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मुमुचुःreleased/let fall
मुमुचुः:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
शिखराणिpeaks/summits
शिखराणि:
Karma
TypeNoun
Rootशिखर
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Plural
निर्घातशब्दैःwith thunderclap-like sounds
निर्घातशब्दैः:
Karana
TypeNoun
Rootनिर्घातशब्द
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
गिरिःthe mountain
गिरिः:
Karta
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Nominative, Singular
हिमवान्Himavat (the Himalaya)
हिमवान्:
Karta
TypeNoun
Rootहिमवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
दीर्यतिsplits/is torn
दीर्यति:
TypeVerb
Rootदॄ
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Atmanepada
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
हindeed/for emphasis
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaH
Himavān (Himālaya)T
treesM
mountainsP
peaksT
thunderbolt-like crash (nirghāta)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes