Shloka 39
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
Devanagari script
मरुद्धि: सह जित्वारीन् भगवान् पाकशासन: । एकैकं क्रतुमाहत्य शतकृत्व: शतक्रतु:,मरुद्गणोंसहित भगवान् पाकशासन इन्द्रने शत्रुओंको जीतकर एक-एक करके सौ बार अश्वमेध यज्ञका अनुष्ठान किया। इससे वे “शतक्रतु' नामसे विख्यात हो गये
Transliteration
marudbhiḥ saha jitvārīn bhagavān pākaśāsanaḥ | ekaikaṃ kratum āhatya śatakṛtvaḥ śatakratuḥ ||
Translation
مرودگنوں کے ساتھ بھگوان پاک شاسن اندَر نے دشمنوں کو فتح کرکے ایک ایک کر کے سو بار اشومیدھ یَجْن انجام دیا؛ اسی سبب وہ ‘شَتَکْرَتُو’ کے لقب سے مشہور ہوا۔
Word by Word
मरुद्भिःwith the Maruts
मरुद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootमरुत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
अरीन्enemies
अरीन्:
Karma
TypeNoun
Rootअरि
FormMasculine, Accusative, Plural
भगवान्the blessed/lordly one
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
पाकशासनःPunisher of Pāka (Indra)
पाकशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootपाकशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
एकैकम्each one (one by one)
एकैकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
क्रतुम्sacrifice/rite
क्रतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रतु
FormMasculine, Accusative, Singular
आहत्यhaving performed/undertaken
आहत्य:
TypeVerb
Rootआ + हन्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
शतकृत्वःa hundred times
शतकृत्वः:
TypeIndeclinable
Rootशतकृत्वस्
शतक्रतुःhe whose rites are a hundred (Indra)
शतक्रतुः:
Karta
TypeNoun
Rootशतक्रतु
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaI
IndraM
MarutsP
Pāka (as implied by the epithet Pākaśāsana)A
Aśvamedha (horse sacrifice)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes