Shloka 9
Nārada’s Darśana of Viśvarūpa Nārāyaṇa and the Caturmūrti Doctrine (नारदस्य नारायणदर्शनं चतुर्मूर्तिविचारश्च)
उदारसत्त्वाभिजनो भूमौ राजा कृताज्जलि: । कुशल चाव्ययं चैव पृष्टवा वैयासकिं नृप: । किमागमनमित्येवं पर्यपृच्छत पार्थिव:,राजेन्द्र! सेवकोंसहित राजाके आरोग्यका समाचार भी उन्होंने पूछा। फिर उनकी आज्ञा ले राजा अपने अनुचरवर्गके साथ वहाँ हाथ जोड़े हुए भूमिपर ही बैठ गये। राजाका हृदय तो उदार था ही, उनका कुल भी परम उदार था। उन पृथ्वीपति नरेशने व्यासनन्दन शुकसे उनके कुशल-मंगलकी जिज्ञासा करके पूछा--'ब्रह्मम! किस निमित्तसे यहाँ आपका शुभागमन हुआ है?”
udārasattvābhijano bhūmau rājā kṛtāñjaliḥ | kuśalaṃ cāvyayaṃ caiva pṛṣṭvā vaiyāsakiṃ nṛpaḥ | kim āgamanam ity evaṃ paryapṛcchata pārthivaḥ ||
بھیشم نے کہا—فراخ طبع اور نامور خاندان والا راجا ہاتھ جوڑ کر زمین پر بیٹھ گیا۔ ویا سکی (شُک) کی خیریت اور دائمی مَنگل دریافت کر کے اس فرمانروا نے ادب سے پوچھا: “آپ کی یہاں آمد کس مقصد کے لیے ہوئی ہے؟”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should embody humility and dharmic etiquette: receive spiritually eminent guests with reverence (añjali), inquire about their welfare (kuśala) and safety (avyaya), and only then ask the purpose of their visit. Nobility is shown through conduct, not merely status.
A king, described as noble in character and lineage, sits on the ground with folded hands before Vaiyāsaki (Śuka). He first asks about Śuka’s well-being and freedom from harm, then respectfully asks why Śuka has come.