Previous Verse
Next Verse

Shloka 89

नारद–शुक संवादः

Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga

सर्वे वर्णा ब्राह्मणा ब्रह्मजाश्न सर्वे नित्यं व्याहरन्ते च ब्रह्म । तत्त्वं शास्त्र ब्रह्मबुद्धा ब्रवीमि सर्व विश्व ब्रह्म चैतत्‌ समस्तम्‌

sarve varṇā brāhmaṇā brahmajāś ca sarve nityaṁ vyāharanti ca brahma | tattvaṁ śāstra-brahma-buddhyā bravīmi sarvaṁ viśvaṁ brahma caitat samastam ||

یادْنَولْکْیَہ نے کہا: چونکہ سب ہستیاں برہمن ہی سے پیدا ہوئی ہیں، اس لیے اپنے باطنی اور اعلیٰ ترین سچ میں سبھی ورن دراصل ‘برہمن’ ہی ہیں۔ سب نِتّیہ برہمن کا ہی اُچار کرتے ہیں—جان کر یا بے خبری میں—کیونکہ گفتار اور شعور کی بنیاد برہمن ہے۔ میں برہمن-بُدھی سے، شاستر کے حقیقی مدعا کے مطابق، یہ نتیجہ بیان کرتا ہوں: یہ سارا کائنات، یہ تمام دیدہ و آزمودہ جہان، محض برہمن ہی ہے۔

सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्णाःsocial classes/varṇas
वर्णाः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्रह्मजाःborn of Brahman
ब्रह्मजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मज
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
व्याहरन्तेutter/recite
व्याहरन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootवि-आ-हृ
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
and
:
TypeIndeclinable
Root
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्त्वम्truth/reality
तत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
शास्त्रम्scripture/teaching
शास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्मबुद्ध्याwith Brahman-awareness/understanding
ब्रह्मबुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्मबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
ब्रवीमिI say/declare
ब्रवीमि:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
विश्वम्universe
विश्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootविश्व
FormNeuter, Nominative, Singular
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
समस्तम्entire/whole
समस्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormNeuter, Nominative, Singular

याज़्वल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya
B
Brahman
V
varṇa (the four social orders, implied)

Educational Q&A

The verse teaches a Vedāntic conclusion: since all beings arise from Brahman, the entire universe is Brahman. Social distinctions (varṇa) are secondary to the deeper identity of all as rooted in Brahman, and true understanding comes from Brahman-aware insight aligned with śāstra.

In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Yājñavalkya is presenting a doctrinal summary: he frames scriptural truth from the standpoint of Brahman-realization and asserts the all-pervading nature of Brahman as the essence of the world.