Shloka 10
शुकस्य मिथिलागमनम् (Śukasya Mithilāgamanam) — Śuka’s Journey to Mithilā and the Courtly Test
भक्षयामास भगवान् वायुरष्टात्मको बली । विचरन्नमितप्राणस्तिर्यगूर्धल्वमधस्तथा,सम्पूर्ण भूतोंको गर्मी पहुँचानेवाली तथा अत्यन्त प्रबल वेगसे जलती हुई उस सात ज्वालाओंसे युक्त अताको बलवान् वायुदेव अपने आठ रूपोंमें प्रकट होकर निगल जाते हैं और ऊपर-नीचे तथा बीचमें सब ओर प्रवाहित होने लगते हैं
bhakṣayāmāsa bhagavān vāyur aṣṭātmako balī | vicarann amitaprāṇas tiryag ūrdhvam adhastathā ||
یاج्ञولکْیَ نے کہا— آٹھ صورتوں میں ظاہر ہونے والی، خدائی اور نہایت زور آور ہوا، جس کی قوتِ حیات بے حد ہے، سب کچھ نگلنے لگتی ہے۔ وہ ترچھے، اوپر اور نیچے— ہر سمت میں چلتی پھرتی ہوئی تمام جہانوں میں پھیل جاتی ہے۔
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights Vāyu as both sustainer and withdrawer of life: prāṇa pervades all directions, and in the cosmic cycle it can become the consuming force that gathers creation back, reminding the listener of impermanence and the supremacy of cosmic order (dharma/time).
Yājñavalkya describes a cosmic process where the powerful Wind-god, manifest in eight forms and moving everywhere—up, down, and across—begins to consume, suggesting the onset of dissolution and the all-pervading motion of prāṇa.