Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Śukasya Janma-yoga-phalaṁ — Vyāsasya Tapasā Putrārthaḥ (Śānti-parva 310)

याज्ञवल्क्यमृषिश्रेष्ठ॑ दैवरातिर्महायशा: । पप्रच्छ जनको राजा प्रश्न॑ प्रश्नविदां वरम्‌,एक बार देवरातके महायशस्वी पुत्र राजा जनकने प्रश्नबका रहस्य समझनेवालोंमें श्रेष्ठ मुनिवर याज्ञवल्क्यजीसे पूछा

Yājñavalkyam ṛṣiśreṣṭhaṁ Daivarātir mahāyaśāḥ | papraccha Janako rājā praśnaṁ praśnavidāṁ varam ||

بھیشم نے کہا— ایک بار دیورَات کے نہایت نامور فرزند راجا جنک نے، سوالات کے مَرم کو جاننے والوں میں برتر رِشی یاج्ञولکْی سے سوال کیا۔

याज्ञवल्क्यम्Yajnavalkya (as the one addressed/asked)
याज्ञवल्क्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य
FormMasculine, Accusative, Singular
ऋषिश्रेष्ठम्best of sages
ऋषिश्रेष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋषिश्रेष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
दैवरातिःDaivarati (Janaka)
दैवरातिः:
Karta
TypeNoun
Rootदैवराति
FormMasculine, Nominative, Singular
महायशाःof great fame
महायशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहायशस्
FormMasculine, Nominative, Singular
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormPerfect, Third, Singular
जनकःJanaka
जनकः:
Karta
TypeNoun
Rootजनक
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रश्नम्a question
प्रश्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रश्न
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रश्नविदाम्of the knowers of questions (i.e., of those skilled in inquiry)
प्रश्नविदाम्:
TypeNoun
Rootप्रश्नविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरम्the best (one)
वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yājñavalkya
J
Janaka
D
Devarāta (implied via Daivarāti)

Educational Q&A

The verse highlights the dharmic method of learning: a responsible ruler seeks higher ethical and spiritual understanding by approaching a foremost sage and asking well-formed questions. It implies humility, discernment, and the value of guided inquiry in matters of truth and conduct.

Bhīṣma introduces a traditional teaching episode: King Janaka (called Daivarāti) approaches the sage Yājñavalkya and poses an important question, setting up a discourse where royal duty and spiritual insight are explored through dialogue.