Shloka 43

सुवर्णष्ठीविनोपाख्यानम्

The Account of Suvarṇaṣṭhīvin

Devanagari script

कारयामास राज्यं च पितरि स्वर्गते नूप । वर्षाणां शतमेक॑ च सहस््रं भीमविक्रम:,नरेश्वरर! उस भयानक पराक्रमी कुमारने पिताके स्वर्ग-वासी हो जानेपर ग्यारह सौ वर्षोतक राज्य किया

Transliteration

kārayāmāsa rājyaṃ ca pitari svargate nṛpa | varṣāṇāṃ śatam ekaṃ ca sahasraṃ bhīmavikramaḥ ||

Translation

پروت نے کہا—اے بادشاہ! باپ کے جنت کو سدھار جانے کے بعد اُس ہیبت ناک، عظیم الشان بہادر نے گیارہ سو برس تک سلطنت کا انتظام سنبھالا۔

Word by Word

• कारयामास: caused (to be done), ruled/caused to be administered
• कारयामास: Karta
• Type: Verb
• Root: कारय् (कृ-धातोः णिच्)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• राज्यं: kingdom, rule
• राज्यं: Karma
• Type: Noun
• Root: राज्य
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• पितरि: when/while (his) father (was ...)
• पितरि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पितृ
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• स्वर्गते: gone to heaven, deceased
• स्वर्गते: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: स्वर्गत (स्वर्ग + गत)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• नृप: O king
• Type: Noun
• Root: नृप
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वर्षाणाम्: of years
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: नपुंसक, षष्ठी, बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• एकम्: one
• एकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एक
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सहस्र
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• भीमविक्रमः: the one of terrible valor (the mighty prince)
• भीमविक्रमः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीमविक्रम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

पर्वत उवाच

Characters & Entities

• Parvata (speaker)
• nṛpa (the addressed king)
• the father (unnamed)
• bhīmavikramaḥ (unnamed mighty prince/hero)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights rājadharma: when a father dies, the heir’s ethical obligation is to uphold stable governance. Legitimate succession and sustained administration are presented as virtues of a powerful ruler.

What is happening in the narrative?

Parvata addresses a king and recounts that, after his father’s death, a formidable prince took charge of the kingdom and ruled for eleven hundred years, emphasizing extraordinary longevity and continuous rule.