जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
पुरुषप्रवर! जीवात्मा शुद्ध पुरुषका संग करके विशुद्ध धर्मवाला होता है। किसी ज्ञानी या बुद्धिमानका संग करनेसे बुद्धिमान् होता है। किसी मुक्तसे मिलनेपर उसमें मुक्तके-से ही धर्म या लक्षण प्रकट होते हैं ।।
Puruṣapravara! jīvātmā śuddha-puruṣa-kā saṅgaṃ kṛtvā viśuddha-dharmavān bhavati. Kaścid jñāninā buddhi-matā vā saṅgena buddhi-mān bhavati. Muktena saha samāgamya tasmin mukta-sadṛśā eva dharmā lakṣaṇāni vā prādurbhavanti. Viyoga-dharmiṇā caiva vimuktātmā bhavaty atha; vimokṣiṇā vimokṣaś ca sametyeha tathā bhavet.
اے بہترینِ مرداں! پاکیزہ شخص کی صحبت سے جیواتما کا دھرم پاک ہو جاتا ہے۔ کسی عالم یا صاحبِ بصیرت کے ساتھ رہنے سے وہ دانا بن جاتا ہے۔ اور جب کسی مُکت (آزاد) سے ملاقات ہوتی ہے تو آزادی کی مانند اوصاف و نشانیاں خود اس میں ظاہر ہو جاتی ہیں۔ اسی طرح، جس کی فطرت جدائی و بےرغبتی (وَیرागیہ) ہو اس کی صحبت سے روحاً آزادی نصیب ہوتی ہے؛ اور جو رہائی کی طرف لے جانے والا ہو اس کے ساتھ جڑنے سے اسی زندگی میں موکش حاصل ہو جاتا ہے۔
वसिष्ठ उवाच
Character and spiritual attainment are shaped by association: keeping company with the pure purifies one’s conduct, with the wise makes one wise, and with the liberated awakens liberative qualities—detachment and release arise through contact with those established in them.
Vasiṣṭha addresses a noble listener and instructs him on ethical-spiritual formation, emphasizing that proximity to exemplary persons (pure, wise, liberated) transmits corresponding dispositions, culminating in detachment and liberation attainable even in this life.